Toprak Mahsulleri Ofisinin 2026-2027 sezonu kabuklu fındık alım fiyatını açıklamasının ardından Trabzon’da tartışma başladı.
TMO, yüzde 50 sağlam iç fındık esasına göre Giresun kalite kabuklu fındığın kilogram fiyatını 255 TL, Levant kalite fındığın fiyatını ise 250 TL olarak belirledi.
Üreticilerin ve ziraat odalarının hasat öncesindeki beklentisi en az 300 TL seviyesindeydi. Açıklanan rakamın beklentinin altında kalması, bahçeye girmeye hazırlanan üreticide hayal kırıklığı oluşturdu.
TMO’nun resmî duyurusuna göre fındık alımları 24 Ağustos’ta başlayacak. Ancak üreticinin asıl gündeminde alım takviminden önce açıklanan fiyat bulunuyor.
ÜRETİCİ 300 TL BEKLERKEN 255 TL AÇIKLANDI
Gübre, işçilik, ilaçlama, nakliye ve diğer üretim maliyetlerindeki yükseliş nedeniyle fındık üreticileri taban fiyatın en az 300 TL olmasını istiyordu.
TMO’nun Giresun kalite için 255 TL, Levant kalite için 250 TL açıklaması, üreticinin beklentisinin kilogram başına 45-50 TL altında kaldı.
Bir ton Giresun kalite fındık üzerinden hesaplandığında, 300 TL’lik beklentiyle açıklanan fiyat arasında 45 bin TL fark oluşuyor. Levant kalitede ise bu fark ton başına 50 bin TL’ye ulaşıyor.
Bahçesinden üç ton ürün alan bir üretici açısından beklenti ile açıklanan fiyat arasındaki kayıp 135-150 bin TL seviyesine çıkabiliyor.
ARTIŞ ÜRETİCİNİN MALİYETİNE YETTİ Mİ?
Geçmiş sezonlarda fındık alım fiyatlarında daha yüksek oranlı artışlar yapılırken bu yılki yükselişin yaklaşık yüzde 27 düzeyinde kaldığı belirtiliyor.
Üreticiler, yalnızca geçen yılki fiyatla bu yılki fiyat arasındaki artışa bakılmasının yeterli olmadığını savunuyor. Aynı dönemde toplama işçiliği, patoz, gübre, ilaç ve nakliye giderlerinde yaşanan yükselişin de hesaba katılması isteniyor.
Fındık üreticisinin temel sorusu şu:
255 TL’lik fiyat, bir yıllık maliyet artışını ve üreticinin emeğini gerçekten karşılıyor mu?
AK PARTİ TRABZON’DA AÇIKLAMALAR SINIRLI KALDI
Fiyatın açıklanmasının ardından gözler Trabzon’daki iktidar temsilcilerine çevrildi.
Ancak ilk saatlerde AK Parti Trabzon teşkilatından ve partinin kentteki üst düzey isimlerinin büyük bölümünden fiyatı ayrıntılı biçimde değerlendiren kamuya açık açıklamalar gelmedi.
Fiyatı sosyal medya hesaplarından duyuran isimler arasında AK Parti Trabzon milletvekilleri Vehbi Koç ve Yılmaz Büyükaydın yer aldı.
AK Parti Trabzon Milletvekili Vehbi Koç, yüksek randımanlı ürünlere verilecek ilave fiyatla kaliteli üretimin teşvik edileceğini belirterek yeni sezonun üreticilere hayırlı olmasını diledi.
Yılmaz Büyükaydın da açıklanan fiyatları paylaşarak AK Parti’nin üreticinin emeğini ve alın terini korumaya devam edeceğini ifade etti.
Ancak bu mesajlarda üreticinin 300 TL beklentisinin neden karşılanmadığına veya açıklanan fiyatın üretim maliyetlerini nasıl karşılayacağına ilişkin ayrıntılı bir değerlendirme yer almadı.
MUSTAFA ŞEN NEDEN SESSİZ KALDI?
Haziran ayında Vehbi Koç ve Yılmaz Büyükaydın ile birlikte Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’yla fındık gündemi için görüşen AK Parti Trabzon Milletvekili Mustafa Şen’in fiyatın açıklanmasının ardından vereceği mesaj da merak konusu oldu.
AK Parti Trabzon İl Başkanı Sezgin Mumcu ile bölgedeki belediye başkanlarının fiyatı nasıl değerlendireceği de üreticiler tarafından yakından takip ediliyor.
Fiyatın duyurulmasının ardından kamuya açık açıklamaların sınırlı kalması şu soruyu gündeme getirdi:
AK Parti’nin Trabzon’daki yöneticileri 255 TL’lik fiyatı yeterli mi buluyor, yoksa üreticiden gelecek tepki nedeniyle mi temkinli davranıyor?
Bu sorunun muhataplarınca cevaplandırılması gerekiyor.
RANDIMAN FARKI GERÇEK KAYBI KAPATIYOR MU?
TMO’nun alım sisteminde yüksek randımanlı ürünlere ilave ödeme yapılacak. Bu uygulamayla kaliteli üretimin desteklenmesi hedefleniyor.
Ancak Trabzon’daki her üreticinin yüksek randıman seviyesine ulaşması mümkün değil. Bahçenin konumu, rakımı, iklim koşulları, hastalıklar ve hasat yöntemi ürün kalitesini doğrudan etkiliyor.
Bu nedenle randıman farkının taban fiyattaki yetersizliği bütün üreticiler açısından kapatamayacağı belirtiliyor.
Üretici, istisnai kalitedeki ürün için verilecek ilave bedelden önce ortalama fındığın fiyatının geçim şartlarına uygun olmasını istiyor.
TÜCCAR FİYATI TMO’NUN ÜZERİNE ÇIKACAK MI?
Açıklanan TMO fiyatı, serbest piyasadaki fındık fiyatının yönünü de belirleyecek.
Rekolte, ihracat talebi ve büyük alıcıların politikası nedeniyle tüccar fiyatının sezon içerisinde TMO’nun üzerine çıkması mümkün. Ancak hasat döneminde borcunu ödemek veya işçilik masrafını karşılamak zorunda olan üreticinin ürününü bekletme imkânı bulunmuyor.
Bu durum, nakde ihtiyacı olan üreticinin fındığını sezon başında daha düşük rakamlardan satması riskini beraberinde getiriyor.
TMO’nun ödeme süresi, randevu sistemi, kota ve alım noktalarının kapasitesi bu nedenle büyük önem taşıyor.
GÖZLER ŞİMDİ ANKARA’DA
Karadeniz’deki üreticiler yalnızca taban fiyatın yeniden değerlendirilmesini değil, tamamlayıcı desteklerin açıklanmasını da bekliyor.
Cevap bekleyen başlıca sorular şunlar:
- Alan bazlı gelir desteği artırılacak mı?
- Üreticiye kilogram başına ilave prim verilecek mi?
- TMO alımlarında kota uygulanacak mı?
- Ödemeler kaç gün içerisinde yapılacak?
- Trabzon’daki alım noktalarının sayısı artırılacak mı?
- Yüksek randıman için ödenecek ilave tutar ne olacak?
Bu sorulara verilecek cevaplar, 255 TL’lik fiyatın üretici üzerindeki gerçek etkisini belirleyecek.
FINDIK ÜRETİCİSİ AÇIKLAMA BEKLİYOR
Trabzon’da binlerce aile için fındık, ek gelir değil yıl boyunca beklenen temel geçim kaynaklarından biri.
Bu nedenle fiyat tartışması yalnızca tarımsal bir konu değil; ilçelerdeki esnafı, işçiyi, nakliyeciyi ve şehrin bütün ekonomik hareketliliğini ilgilendiriyor.
Fiyatı yeterli bulan siyasetçilerin bunun gerekçesini üreticiye rakamlarla anlatması, yetersiz bulanların ise Ankara nezdinde hangi girişimde bulunacağını açıklaması gerekiyor.
Trabzon’daki üreticinin AK Parti temsilcilerine yönelttiği soru açık:
300 TL beklentisine karşılık açıklanan 255 TL’lik fiyatın üreticinin alın terini koruduğunu düşünüyor musunuz?
Sessizlik sürdükçe bu soru daha yüksek sesle sorulacak.
