Tütüncüler, Çınarlık ve Helvacı mahallelerini kapsayan 18. madde imar uygulamasında 30 günlük askı süresi bugün sona eriyor. Belediyenin internet sitesindeki kısa duyuru dışında vatandaşın önüne anlaşılır bir etki tablosu konulmadı. Parseller nasıl değişti, kesinti oranı ne oldu, kimin arazisi nereye taşındı? Akçaabat Belediyesi artık “dosya askıda” demekle yetinmemeli, hesabı açıkça vermeli.
Akçaabat’ta yüzlerce taşınmaz sahibini doğrudan ilgilendiren kritik imar sürecinde son güne gelindi.
Akçaabat Belediyesi; Tütüncüler, Çınarlık ve Helvacı mahallelerini kapsayan H-1 No’lu Düzenleme Bölgesi için 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 18. maddesi kapsamında hazırlanan uygulamayı 3 Haziran’da askıya çıkardı. Otuz günlük askı süresi 2 Temmuz 2026 itibarıyla sona eriyor.
Ancak belediyenin yaptığı duyuruda yalnızca uygulamanın askıya çıkarıldığı ve dosyanın belediye panosu ile çevrim içi parsel sistemi üzerinden incelenebileceği belirtiliyor.
Peki sıradan vatandaş bu dosyaya baktığında ne anlayacak?
Eski parseli nerede kaldı?
Yeni parseli nereye taşındı?
Arazisinden ne kadar kesinti yapıldı?
Taşınmazının değeri arttı mı, düştü mü?
Yapılaşma hakkı değişti mi?
Bu soruların cevabı teknik paftaların arasına bırakılmış durumda.
ÜÇ MAHALLEDE MÜLKİYET DÜZENİ DEĞİŞİYOR
- madde uygulaması sıradan bir çizgi değişikliği değildir.
Bu uygulamayla parseller bir araya getirilebilir, yeniden bölünebilir, maliklere farklı konumlardan yeni imar parselleri verilebilir; yol, park, okul ve benzeri ortak kullanım alanları için düzenleme ortaklık payı kesilebilir.
Mevzuat kapsamında bu kesinti belirli koşullarda yüzde 45’e kadar çıkabilir.
Dolayısıyla burada yalnızca bir imar işlemi değil, vatandaşın mülkiyet hakkını ve taşınmazının gelecekteki değerini doğrudan etkileyen büyük bir yeniden dağıtım söz konusu.
Akçaabat Belediyesi şunları mahalle mahalle açıklamalıdır:
- Kaç parsel uygulamaya alındı?
- Kaç taşınmaz sahibinin yeri değişti?
- Düzenleme ortaklık payı hangi oranda uygulandı?
- En yüksek ve en düşük kesinti oranları nedir?
- Kaç parsel yol, park veya kamu alanına ayrıldı?
- Vatandaşların kaç itirazı belediyeye ulaştı?
Bu bilgiler açıklanmadan “askıya çıkardık” demek gerçek şeffaflık değildir.
SON GÜN GELDİ, VATANDAŞ DOSYAYI ANLAYABİLDİ Mİ?
Belediye duyuruyu 3 Haziran’da yayımladı. Askı süresi bugün tamamlanıyor.
Ancak böylesine teknik ve önemli bir uygulamada yalnızca internet sitesine ilan koymak yeterli midir?
Üç mahallede bilgilendirme toplantısı yapıldı mı?
Muhtarlar aracılığıyla taşınmaz sahiplerine tek tek ulaşıldı mı?
Yaşlı, şehir dışında yaşayan veya internet kullanmayan maliklerin dosyadan haberi oldu mu?
Vatandaşlara eski ve yeni parsellerini yan yana gösteren anlaşılır bir belge verildi mi?
Hukuki itiraz süresi ve başvuru yolu sade bir dille anlatıldı mı?
Belediyenin web sayfasındaki duyuru bunların hiçbirine ilişkin ayrıntı vermiyor.
Vatandaşın tapusunu değiştiren işlem yalnızca teknik personele ve harita okuyabilenlere anlatılıyorsa burada katılımcılıktan söz edilemez.
KİMİN ARSASI DEĞERLENDİ, KİMİN ARSASI GERİYE GİTTİ?
- madde uygulamalarındaki en hassas mesele, eşdeğerlik ve adil dağıtımdır.
Bir parsel ana yola cepheli hâle gelirken başka bir parsel arka bölgede kalabilir.
Bir arazi düzgün geometrili imar parseline dönüşürken başka bir taşınmaz daha dar veya yapılaşması zor bir noktaya taşınabilir.
Bu nedenle Akçaabat Belediyesi yalnızca toplam alan hesabını değil, parsellerin konum ve değer değişimini de açıklamalıdır.
Üç mahallede ortaya çıkan yeni parsel dağılımında:
Kim avantaj kazandı?
Kim daha değersiz bir konuma taşındı?
Belediyeye veya kamuya ayrılan alanlar nerede?
Yeni oluşan değerli imar parsellerinin sahiplik yapısı nedir?
Ortada somut bir usulsüzlük kanıtı olmadan kimse suçlanamaz. Ancak belediyenin bu sorulara belgeyle cevap vermesi de kamu görevidir.
Şeffaflığın yolu “bize güvenin” demek değil, eski ve yeni dağıtım tablolarını karşılaştırmalı şekilde yayımlamaktır.
AKÇAABAT’IN 18. MADDE GEÇMİŞİ ZATEN TARTIŞMALI
Akçaabat’ta 18. madde uygulamaları daha önce de siyasi ve hukuki tartışmalara konu oldu.
2024 yılında belediye ile muhalefet arasında, geçmişte yapılan bir 18. madde uygulaması ve yargı kararlarının nasıl uygulandığı konusunda karşılıklı sert açıklamalar yaşandı. Belediye, işlemlerin hukuka uygun olduğunu ve vatandaşın mağdur edilmediğini savunurken; muhalefet farklı hukuki eleştiriler yöneltti.
Bu geçmiş, bugünkü uygulamada çok daha yüksek bir şeffaflık standardını zorunlu kılıyor.
Aynı ilçede benzer süreçler daha önce tartışma çıkarmışsa belediyenin yapması gereken, yeni dosyayı teknik ilanların arkasına saklamak değil, vatandaşın önüne bütün ayrıntılarıyla koymaktır.
BİR MAHALLE DEĞİL, AKÇAABAT’IN DÖRT BİR YANI ASKIDA
Belediyenin 2026 yılı duyuru arşivine bakıldığında yalnızca Tütüncüler, Çınarlık ve Helvacı değil; Darıca ile Söğütlü ve Osmanbaba bölgelerinde de 18. madde uygulamalarının askıya çıkarıldığı görülüyor.
Yani Akçaabat’ta geniş çaplı bir imar ve parselasyon süreci yürütülüyor.
Bu kadar çok mahallede mülkiyet düzeni değişirken belediye neden kapsamlı bir “imar şeffaflık portalı” oluşturmuyor?
Neden her bölge için:
- Eski ve yeni parseller,
- Kesinti oranları,
- Kamuya ayrılan alanlar,
- İtiraz sayıları,
- İtiraz sonuçları,
- Encümen kararları
tek ekranda yayımlanmıyor?
Akçaabat Belediyesi personel alımı, festival ve etkinlik duyurularını kamuoyuna anlatabiliyorsa vatandaşın tapusunu değiştiren süreci çok daha güçlü biçimde anlatmak zorundadır.
ASKIDAN İNİNCE HER ŞEY BİTMİŞ OLMAYACAK
Askı süresinin sona ermesi belediyenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Tam tersine asıl süreç şimdi başlayacak.
Kaç vatandaşın itiraz ettiği açıklanmalıdır.
İtirazların hangi gerekçelerle kabul veya reddedildiği kamuoyuna duyurulmalıdır.
Parselasyon değişirse yeniden askıya çıkarılmalıdır.
Tapu tescili öncesinde vatandaşların son durumdan haberdar edilmesi gerekir.
Çünkü teknik olarak yapılmış her işlem adil olduğu anlamına gelmez.
Hukuka uygunluk kadar hakkaniyet de önemlidir.
OSMAN NURİ EKİM CEVAP VERMELİ
Akçaabat Belediye Başkanı Osman Nuri Ekim’in kamuoyuna açık biçimde cevaplaması gereken sorular var:
Üç mahallede kaç parsel yeniden düzenlendi?
Ortalama kesinti oranı kaç?
En fazla kesinti hangi bölgede yapıldı?
Kaç vatandaş itiraz etti?
Parseli başka bir noktaya taşınan kaç malik var?
Değer eşitliği hangi yöntemle sağlandı?
Belediye veya başka kamu kurumları adına oluşturulan yeni parseller hangileri?
İtiraz sonuçları isimler gizlenerek kamuoyuna açıklanacak mı?
Bu sorular cevapsız kaldığı sürece Akçaabat’ta imar uygulaması yalnızca teknik bir düzenleme olarak değil, şüphe ve belirsizlik üreten bir süreç olarak konuşulacaktır.
TAPU VATANDAŞIN, KARAR BELEDİYENİN TEKELİNDE OLAMAZ
Akçaabat Belediyesi kanunun verdiği yetkiyle imar uygulaması yapabilir.
Ancak bu yetki sınırsız değildir.
Vatandaşın mülkiyet hakkını etkileyen her karar açıklanabilir, denetlenebilir ve itiraz edilebilir olmalıdır.
Belediye “dosyayı panoya astım” diyerek sorumluluğunu tamamlamış sayılmaz.
Çünkü mesele panodaki bir ilan değil, insanların yıllarca çalışıp aldığı tapularıdır.
Bugün askı süresi bitiyor.
Ama Akçaabat halkının soruları daha yeni başlıyor:
Kim ne kaybetti?
Kim ne kazandı?
Kesinti ne kadar oldu?
Ve bu yeni imar düzeni gerçekten herkes için adil mi?
