Belediye Başkanları ve İl Başkanları Neden Uyuşturucu Testinden Muaf? Kamuda Zorunlu, Siyasette Neden Yok?

Türkiye’de son yıllarda artan güvenlik önlemleri ve kamusal denetimler çerçevesinde, devlet kurumlarında görev yapan personel için denetim halkası her geçen gün daralıyor. Ancak bu durum, ülkeyi ve şehirleri yöneten seçilmiş siyasi aktörler ile teşkilat liderleri için aynı şekilde uygulanmıyor. Konu, hem sokaktaki vatandaşın hem de kamuoyunun en büyük haklı tepki noktalarından biri haline gelmiş durumda.

📋 1. Kamuda Sıkı Denetim: Kimler Teste Tabii?

Türkiye’deki mevcut idari ve hukuki yapı içerisinde, devlet adına görev yapan pek çok meslek grubunda uyuşturucu ve madde taraması standart bir prosedür olarak uygulanmaktadır:

• Güvenlik Güçleri: Polis, asker ve jandarma personeli göreve başlarken ve hizmet içi denetimlerde sıkı sağlık ve tarama testlerinden geçer.

• Kamu Memurları ve İşçiler: Özellikle kritik kamu kurumlarında, infaz koruma memurluğunda, toplu taşıma ve belediye iştiraklerinde çalışan kadrolarda periyodik ya da göreve başlama aşamasında madde testleri zorunlu tutulmaktadır.

Sıradan bir vatandaşın veya kamu personelinin göreve gelebilmesi için bu kadar şeffaf ve katı süzgeçlerden geçmesi şart koşulurken, siyaset kurumunda aynı hassasiyetin yasal bir zorunluluk olarak yer almaması dikkat çekiyor.

⚖️ 2. Belediye Başkanları ve İl Başkanları Neden Testten Geçmiyor?

Siyaset mekanizmasında kritik yetkilere sahip olan belediye başkanları, milletvekilleri ve parti il başkanlarının yasal olarak bu testlerden muaf olmasının arkasındaki temel nedenler şunlardır:

• Seçilme Hakkı ve Anayasal Çerçeve: Anayasa ve ilgili Seçim Kanunları’na göre bir kişinin belediye başkanı veya milletvekili olabilmesinin şartları kanunla kesin bir şekilde belirlenmiştir. Bu kriterler arasında sabıka kaydı, yaş ve eğitim durumu yer alırken, tıbbi bir tarama veya uyuşturucu testi zorunluluğu bulunmamaktadır.

• Seçilmişlik Statüsü: Demokrasi teorisinde seçilmiş kişilerin liyakatini ve yeterliliğini denetleme yetkisi doğrudan millete (seçmene) bırakılmıştır. Bu nedenle idari amirlerin memura uyguladığı tarzda bir zorunlu test mekanizması, doğrudan seçilmişler için uygulanamamaktadır.

• Parti İl Başkanlarının Durumu: Siyasi partilerin il başkanları ise devlet memuru olmayıp, ilgili siyasi partilerin kendi tüzüklerine göre göreve gelir. Partilerin bu konuda merkezi ve yasal bir zorunlu tarama mekanizması bulunmamaktadır.

🛑 3. “Çifte Standart” Tepkisi ve Şeffaflık Çağrısı

Kamuoyunda ve hukukçular arasında en çok tartışılan nokta tam da bu noktada düğümleniyor. Toplumun huzurunu ve güvenliğini sağlayan en alt kademedeki bir kamu işçisinden dahi bu testler istenirken; milyarlık bütçeleri yöneten, imza yetkisine sahip olan belediye başkanları ve parti il başkanlarının bu denetimlerin dışında kalması “eşitlik ilkesine aykırı” bulunuyor.

Uzmanlar ve sivil toplum temsilcileri, kamusal güvenin yeniden tesis edilmesi ve siyasete olan inancın artırılması için tüm siyasi parti yöneticilerinin, belediye başkanlarının ve adayların görev öncesinde tıbbi taramalardan geçmesinin yasal zorunluluk haline getirilmesini savunuyor.