Trabzon’a yapılması planlanan yeni havalimanı için yaklaşık 3 milyon metrekarelik deniz dolgusu ve 100 milyon tona yakın kaya kullanılacağı açıklanıyor. Yıllık 10 milyon yolcu kapasiteli dev yatırım “müjde” olarak sunulurken; projenin kesin maliyeti, dolgu taşının nereden çıkarılacağı, çevresel etkisi ve altı yıllık inşaat sürecinde Trabzon’un ne yaşayacağı açık biçimde anlatılmıyor.
Trabzon’un yeni havalimanı projesi için yeni ayrıntılar kamuoyuna yansımaya başladı.
Açıklamalara göre havalimanı deniz dolgusu üzerinde kurulacak, yaklaşık 3 milyon metrekarelik alan oluşturulacak ve dolgu çalışmasında yaklaşık 100 milyon ton kaya kullanılacak. Projenin yıllık 10 milyon yolcu kapasiteli terminale ve büyük gövdeli uçakların kullanabileceği 3 bin metrelik piste sahip olması planlanıyor. İnşaatın yaklaşık altı yılda tamamlanması hedefleniyor.
Rakamlar büyük.
Söylemler iddialı.
Ancak Trabzon kamuoyunun bilmesi gereken en önemli bilgiler hâlâ parçalı ve belirsiz.
100 MİLYON TON KAYA NEREDEN GELECEK?
Denize döküleceği açıklanan yaklaşık 100 milyon ton kayanın hangi taş ocaklarından temin edileceği henüz kamuoyuna açık ve anlaşılır bir planla sunulmuş değil.
Bu miktar yalnızca denizde yapılacak dolguyu değil, karadaki büyük bir üretim ve taşıma operasyonunu da ifade ediyor.
Kaç taş ocağı açılacak?
Mevcut taş ocakları mı kullanılacak?
Hangi ilçelerin dağları kazılacak?
Kaya taşıyan kamyonlar hangi güzergâhlardan geçecek?
Köy ve mahalle yollarında oluşacak ağır trafik nasıl yönetilecek?
Toz, gürültü, patlatma ve heyelan riski nasıl önlenecek?
100 milyon ton kayanın yalnızca “dolgu malzemesi” olarak sunulması, projenin karada yaratacağı ağır yükü görünmez hâle getiriyor.
4 MİLYARDAN 70 MİLYARA NASIL ÇIKTI?
Projenin maliyetine ilişkin kamuoyuna yansıyan rakamlar arasında ciddi farklar bulunuyor.
Yeni Trabzon Havalimanı’nın 2022 yatırım programında yaklaşık 4 milyar 222 milyon lira bedelle yer aldığı, 2026 yatırım programında ise proje maliyetinin yaklaşık 69 milyar 980 milyon liraya çıktığı yönünde TBMM’ye taşınan eleştiriler bulunuyor. Bu, birkaç yıl içinde yaklaşık 16,5 katlık artış anlamına geliyor.
Öte yandan ihale sürecine ilişkin sektörel kaynaklarda yaklaşık maliyetin 53,2 milyar lira olduğu ve sözleşmenin 48,2 milyar lira bedelle imzalandığı ileri sürülüyor. Başka güncel haberlerde ise yatırım büyüklüğü yaklaşık 45,65 milyar lira olarak aktarılıyor.
O hâlde kamuoyuna tek ve net bir cevap verilmesi gerekiyor:
Yeni Trabzon Havalimanı’nın bugünkü kesin sözleşme bedeli kaç liradır?
48 milyar mı?
69,9 milyar mı?
Yoksa fiyat farkları ve ek işler sonucunda daha da büyüyecek başka bir rakam mı?
Bir şehir tarihinin en büyük yatırımlarından biri yapılıyorsa, maliyetin farklı kaynaklarda farklı rakamlarla konuşulması kabul edilemez.
İHALE TAMAMLANDI, SÖZLEŞME NEDEN AYRINTILI ANLATILMIYOR?
Güncel haberlerde projenin ihalesinin tamamlandığı, yer tesliminin ardından çalışmaların başlayacağı aktarılıyor. Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Metin Genç de yeni havalimanı ihalesinin 29 Aralık 2025 tarihinde yapıldığını açıklamıştı.
Ancak Trabzon kamuoyunun bilmesi gerekenler yalnızca ihale tarihi değil:
İhaleyi hangi ortaklık kazandı?
Sözleşme bedeli ne?
Fiyat farkı uygulanacak mı?
Ek iş ve süre uzatımı şartları neler?
Dolgu taşı ve nakliye sözleşmenin içinde mi?
Projenin finansmanı bütçeden mi, krediyle mi karşılanacak?
Yıllara göre ne kadar harcama yapılacak?
“İhale tamamlandı” demek şeffaflık değildir.
Şeffaflık, sözleşmenin temel mali ve teknik ayrıntılarını kamuoyuyla paylaşmaktır.
DENİZ DOLGUSUNUN ÇEVRESEL BEDELİ NE OLACAK?
Yaklaşık 3 milyon metrekarelik deniz dolgusu sıradan bir kıyı düzenlemesi değildir.
Deniz tabanının yapısı değişecek.
Akıntı düzeni etkilenebilecek.
Kıyı çizgisi yeniden şekillenecek.
Balıkçılık alanları, deniz canlıları ve sediment hareketleri üzerinde sonuçlar doğabilecek.
Bu nedenle kamuoyuna yalnızca havalimanının kapasitesi değil, çevresel etkisinin nasıl yönetileceği de açıklanmalıdır.
ÇED raporu bütün ekleriyle erişilebilir mi?
Deniz ekosistemi için hangi bilimsel ölçümler yapıldı?
Dolgu nedeniyle kıyı erozyonu veya yeni birikim alanları oluşacak mı?
Balıkçıların kullandığı alanlar etkilenecek mi?
Dolgu taşının denize bırakılması sırasında oluşacak bulanıklık ve kirlilik nasıl kontrol edilecek?
Projeyi desteklemek, çevresel soruları sormaya engel değildir.
Tam tersine, böylesine büyük bir yatırımda bu soruları sormamak kamu yararını görmezden gelmektir.
ALTI YIL BOYUNCA TRABZON NE YAŞAYACAK?
Yeni havalimanının yaklaşık altı yıllık inşaat sürecinin ardından hizmete açılması hedefleniyor. Çalışmaların mevcut hava trafiğini aksatmadan yürütüleceği belirtiliyor.
Ancak havalimanının yapılacağı bölge Trabzon’un en yoğun ulaşım ve yerleşim akslarından biri.
Altı yıl boyunca:
Binlerce kamyon hangi yolu kullanacak?
Karadeniz Sahil Yolu’nda trafik nasıl korunacak?
Pelitli, Yalıncak ve çevre mahallelerde gürültü ve toz nasıl ölçülecek?
Gece çalışması yapılacak mı?
Mevcut havalimanına ulaşım etkilenirse alternatif plan ne olacak?
Vatandaş şikâyetleri için bağımsız bir takip sistemi kurulacak mı?
“Uçuşlar etkilenmeyecek” açıklaması tek başına yeterli değildir. Şehir yaşamının nasıl korunacağı da aynı açıklıkla anlatılmalıdır.
MEVCUT HAVALİMANININ ARAZİSİ NE OLACAK?
Yeni havalimanı tamamlandığında mevcut Trabzon Havalimanı’nın hangi amaçla kullanılacağı da kritik bir başlık.
Mevcut pist ve terminal alanı tamamen kapatılacak mı?
Arazinin bir bölümü şehirleşmeye mi açılacak?
Trabzonspor’un Mehmet Ali Yılmaz Tesisleriyle ilgili kamulaştırma ve taşınma süreci bu projeye nasıl bağlanacak?
Mevcut havalimanı arazisinde yeni bir rant ve imar tartışması yaşanacak mı?
Yeni havalimanı yalnızca denize yapılacak bir yapı değildir. Mevcut alanın geleceğiyle birlikte Trabzon’un kıyı ve kent planlamasını kökten değiştirecek bir projedir.
Bu nedenle eski alanla ilgili plan da yeni havalimanıyla aynı anda açıklanmalıdır.
AHMET METİN GENÇ VE URALOĞLU RAKAMLARI AÇIKLAMALI
Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Metin Genç projeyi şehrin geleceğine yön verecek büyük bir yatırım olarak anlatıyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu da 10 milyon yolcu kapasiteli terminal ve 3 bin metrelik pist hedefini kamuoyuyla paylaştı.
O hâlde aynı açıklık maliyet ve çevre başlıklarında da gösterilmelidir.
Trabzon kamuoyu şu sorulara cevap bekliyor:
- Kesin sözleşme bedeli nedir?
- 2022’den 2026’ya maliyet neden katlandı?
- 100 milyon ton kaya nereden çıkarılacak?
- Kaç taş ocağı kullanılacak?
- Nakliye güzergâhları hangileri?
- ÇED raporundaki temel çevresel riskler neler?
- İnşaatın mahallelere ve trafiğe etkisi nasıl azaltılacak?
- Mevcut havalimanının arazisi ne olacak?
- Proje gerçekten altı yılda bitecek mi?
- Ek maliyet çıkarsa hesabını kim verecek?
MÜJDE VAR, HESAP YOK
Trabzon’un yeni ve yüksek kapasiteli bir havalimanına ihtiyaç duyduğu savunulabilir.
Büyük gövdeli uçakların şehre doğrudan inmesi, uluslararası ulaşımın güçlenmesi ve kapasite sorunlarının çözülmesi Trabzon açısından önemlidir.
Ancak büyük yatırım, büyük sorgulamayı da beraberinde getirir.
100 milyon ton kaya denize dökülecekse bunun çevresel hesabı açıklanmalıdır.
On milyarlarca lira harcanacaksa bunun mali hesabı verilmelidir.
Altı yıl sürecekse şehrin karşılaşacağı yük anlatılmalıdır.
Trabzon’a yalnızca havalimanı yapılmıyor; şehrin kıyısı, trafiği, dağları ve geleceği yeniden şekillendiriliyor.
Müjdeyi herkes duydu. Şimdi sıra faturayı, sözleşmeyi ve çevresel bedeli açıklamakta.
