Atatürkçü Düşünce Derneği Trabzon Şubesi’nin, Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün son günlerini konu alan 45 dakikalık tiyatro oyununun adını “Aleykümesselam” koyması dikkat çekti. Atatürk’ün son sözleri konusunda yıllardır farklı toplumsal ve siyasi çevrelerde tartışılan bu ifadenin ADD tarafından sahneye taşınması, derneğin yaklaşımı açısından da soru işaretlerini beraberinde getirdi. ADD’den dikkat çeken tercih: Atatürk’ün son anları bu kez dinî bir selamlaşma ifadesiyle anlatıldı.
ATATÜRK’ÜN SON GÜNLERİ SAHNEYE TAŞINDI
Atatürkçü Düşünce Derneği (ADD) Trabzon Şubesi, Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün ebediyete intikalinin 87. yılında, Ulu Önder’in son günlerini konu alan özel bir tiyatro oyunu hazırladı.
Hamamizade İhsan Bey Kültür Merkezi’nde sahnelenen ve yaklaşık 45 dakika süren oyunun adı ise oldukça dikkat çekiciydi: “Atatürk’ün Son Sözü: Aleykümesselam.”
Oyunun yönetmenliğini Ayten Güneş, anlatıcılığını Veysel Mete Kılıç üstlendi. Oyuncu kadrosunda Emincan Karslı, Göktürk Bekar, M. Ali Akçelik, Umut Uzun, İlknur Şimşek, Hasan Akyıldız, Eren Bayraktar, Utku Yazar, Selen Akdemir, Emir Saraç ve Muhammed Güneş yer aldı.
10 KASIM’A GİDEN SON ÜÇ GÜN
Atatürk’ün son günleri, Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en hüzünlü dönemlerinden birini oluşturuyor.
1938 yılının sonbaharında Dolmabahçe Sarayı’nda tedavi gören Atatürk’ün sağlık durumu giderek ağırlaşıyordu. 17 Ekim’de ilk kez ağır komaya giren Atatürk, bir süre sonra yeniden toparlanmış ancak hastalığı ilerlemeye devam etmişti.
7 Kasım 1938’de karnında biriken sıvının alınması için yeniden tıbbi müdahalede bulunuldu. 8 Kasım akşamı saat 19.00 sıralarında ise ikinci ve son ağır koma dönemi başladı.
İşte tiyatro oyununun adına kaynaklık eden anlatı da bu saatlerde yaşananlara dayanıyor.
Genel Sekreteri Hasan Rıza Soyak’ın anılarında aktardığına göre, Atatürk doktoru Prof. Dr. Neşet Ömer İrdelp’e bakarak “Aleykümesselam” dedi ve ardından komaya girdi. Bir daha konuşamadı.
10 Kasım 1938 sabahı saat 09.05’te ise Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu hayata gözlerini yumdu.
Bu anlatının yanında Atatürk’ün son anlamlı sözünün “Saat kaç?” olduğunu aktaran başka tanıklıklar da bulunuyor. Dolayısıyla son söz meselesi tarihsel kaynaklarda farklı aktarımlara sahip.
MUHAFAZAKÂR ÇEVRELERDE KONUŞULAN İFADE, ADD SAHNESİNDE
Oyunun adı, yalnızca tarihsel bir ayrıntı olmanın ötesinde toplumsal açıdan da dikkat çekici bir tercih.
“Aleykümesselam”, İslam kültüründe kullanılan dinî selamlaşmanın bir parçası. Atatürk’ün son sözü olduğu yönündeki anlatı da özellikle muhafazakâr çevrelerde zaman zaman gündeme getirilen tarihsel konulardan biri.
Atatürkçü Düşünce Derneği gibi laiklik ve Atatürk devrimlerini savunma kimliğiyle tanınan bir kuruluşun, kendi hazırladığı tiyatro oyununu bu ifadeyle adlandırması farklı bir tartışma alanı açıyor.
Özellikle Atatürk’ün dinî ve manevi yönünün siyasi tartışmalar içerisinde zaman zaman farklı yorumlandığı düşünüldüğünde, ADD Trabzon Şubesi’nin bu tercihi ayrıca önem kazanıyor.
Bu tercih, Atatürk’ün tarihsel mirasının yalnızca belirli bir siyasi veya toplumsal kesimin yorumuyla sınırlı kalmaması gerektiğine yönelik bir yaklaşım mı?
Yoksa derneğin Atatürk’ün hayatını ve son anlarını anlatırken tarihsel tanıklıklara bağlı kalma tercihi mi?
ADD’DEN YENİ BİR DİNÎ VE TOPLUMSAL YAKLAŞIM MI?
Burada dikkat çeken bir başka nokta da Türkiye’de Atatürk, laiklik ve din ilişkisi üzerine yıllardır süren tartışmalar.
Atatürkçü düşünceyi savunan siyasi ve toplumsal çevrelerin dinî ifadeler ve muhafazakâr kesimlerle ilişkisi uzun zamandır kamuoyunun gündeminde.
Bu nedenle ADD Trabzon Şubesi’nin “Aleykümesselam” tercihi, yalnızca bir tiyatro oyununun adı olarak değerlendirilmekle sınırlı kalmayabilir.
Derneğin bu tercihi, Atatürk’ün manevi yönünün ve dinî kültürle ilişkisinin anlatımında farklı bir yaklaşımın işareti olarak da okunabilir. Ancak tek bir tiyatro organizasyonundan hareketle ADD’nin genel merkezinin veya siyasi çevrelerin yeni bir din politikası benimsediği sonucuna varmak mümkün değil.
ADD TRABZON ŞUBESİ BU TERCİHİ NEDEN YAPTI?
45 dakikalık bir tiyatro oyununun hazırlanması, Atatürk’ün son günlerinin sahneye taşınması ve eserin adının özellikle “Aleykümesselam” olarak belirlenmesi…
Bütün bunlar ADD Trabzon Şubesi’nin bilinçli bir sanat ve anlatım tercihi yaptığını gösteriyor.
Ancak kamuoyunun merak ettiği sorular da var:
- ADD Trabzon Şubesi neden özellikle “Aleykümesselam” anlatısını merkeze aldı?
- Oyunun hazırlanmasında hangi tarihsel kaynaklar esas alındı?
- Bu tercih, Atatürk’ün dinî ve manevi yönünü daha geniş bir toplumsal kesime anlatma amacı mı taşıyor?
- Dernek, bu eserle Atatürk’ün mirasının farklı toplumsal kesimler tarafından sahiplenilmesine nasıl yaklaşıyor?
Atatürk’ü anmak, onun tarihsel kişiliğini ve mirasını farklı yönleriyle ele almayı da gerektiriyor. ADD Trabzon Şubesi’nin bu tercihi ise derneğin kendi açıklamasıyla daha anlamlı hale gelecek.
Atatürk’ün son sözü tartışması bir yana, ADD Trabzon Şubesi’nin “Aleykümesselam” tercihi, Atatürk ve din ilişkisi üzerine yeni bir tartışmanın kapısını aralıyor.
