TRABZON’DA BELEDİYELERİN DOĞRUDAN TEMİN KARNESİ: KAMU ALIMLARINDA PARA NEREYE GİDİYOR?

Trabzon’da kamu kurumlarının doğrudan temin işlemlerine ilişkin açık veriler, 2025 ve 2026 döneminde binlerce alım kaydına işaret ediyor. İhaleGlobal’in 5 Ekim 2026 tarihli verilerine göre kent genelinde 2025’te 17 bin 930, 2026’da ise 16 bin 356 doğrudan temin işlemi kaydedildi. Peki belediyeler hangi işleri, hangi firmalardan ve hangi bedellerle alıyor? Kamu alımlarındaki tekrarlar ve tedarikçi dağılımı, daha ayrıntılı bir incelemeyi gerektiriyor.

TRABZON’DA KURUMLARIN DOĞRUDAN TEMİN TABLOSU

İhaleGlobal’in kurum profillerinde yer alan kayıtlara göre, Trabzon’daki bazı kamu idarelerinin doğrudan temin işlemleri dikkat çekiyor. İncelenen profillerde işlem sayısı ve işlem başına medyan tutar şöyle:

Kaynak: İhaleGlobal kurum profilleri. 2026 kayıtları yılın tamamını kapsamıyor.

Rakamlar ne gösteriyor?

Bu dört profil arasında işlem sayısı bakımından TİSKİ öne çıkıyor. Kurumun 2025–2026 döneminde 563 doğrudan temin işlemi kaydedilmiş. Ortahisar Belediyesi Bilgi İşlem Müdürlüğü profilinde ise aynı dönem için 86 işlem bulunuyor.

Ancak işlem sayısının yüksek olması, tek başına daha fazla harcama yapıldığı veya bir usulsüzlük bulunduğu anlamına gelmiyor. Kurumların görevleri ve ihtiyaçları farklı. Medyan tutar da toplam harcamayı değil, işlemlerin ortanca bedelini gösteriyor.

Araştırmanın bir sonraki aşamasında her işlemin tarihi, konusu, bedeli ve tedarikçisi karşılaştırılmalı. Böylece hangi firmaların tekrar eden alımlarda yer aldığı, aynı nitelikteki işlerin ne sıklıkla gerçekleştirildiği ve açıklanması gereken bir örüntü bulunup bulunmadığı somut belgeler üzerinden değerlendirilebilir.

Önemli ayrım: Bu tablo belediyelerin bütün harcamalarını değil, belirli birimlerin ve ayrı bir kamu idaresi olan TİSKİ’nin kayıtlarını gösteriyor. Bu nedenle rakamlar birleştirilerek Trabzon’daki belediyelerin toplam doğrudan temin harcaması şeklinde sunulmamalı.

Trabzon’da belediyelerin ve diğer kamu idarelerinin harcamalarını değerlendirirken yalnızca büyük ihalelere bakmak yeterli değil. Doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilen alımlar da kamu kaynaklarının hangi mal ve hizmetlere yöneldiğini, hangi firmaların tedarikçi olarak öne çıktığını ve benzer işlerin ne sıklıkla tekrarlandığını anlamak açısından önem taşıyor.

İhaleGlobal’in EKAP kaynaklı kayıtları üzerinden hazırladığı Trabzon Kamu Tedarik Karnesi, kentteki kamu alımlarına ilişkin genel bir görünüm sunuyor. Ancak bu veriler, belediyelerle birlikte üniversiteleri, sağlık kurumlarını ve diğer kamu idarelerini de kapsıyor. Bu nedenle kent genelindeki toplamların tamamını belediye harcaması olarak değerlendirmek doğru değil.

Araştırmanın asıl sorusu ise şu: Trabzon’daki belediyeler hangi işleri doğrudan temin yoluyla gerçekleştiriyor, bu alımlar hangi firmalara gidiyor ve aynı iş kalemlerinde tekrar eden işlemler bulunuyor mu?

TRABZON’DA DOĞRUDAN TEMİN KAYITLARI ARTTI

İhaleGlobal’in 5 Ekim 2026 tarihli Trabzon verilerinde doğrudan temin işlemlerinin yıllara göre dağılımı şöyle:

Kaynak: İhaleGlobal, Trabzon Kamu Tedarik Karnesi; 5 Ekim 2026 güncellemesi. 2026 verileri yıl tamamlanmadığı için kısmi veridir.

Tablodaki en dikkat çekici değişim, 2025’te işlem sayısının önceki yıllara kıyasla belirgin biçimde yükselmesi. Ancak bu artışı doğrudan belediyelerin daha fazla harcama yapmasıyla açıklamak mümkün değil.

İhaleGlobal, EKAP’ın Mart 2025’ten itibaren doğrudan temin sonuçlarını çok daha geniş kapsamda yayımlamaya başladığını belirtiyor. Dolayısıyla önceki yıllarla 2025 ve 2026 arasındaki fark, gerçek alım miktarındaki değişimin yanı sıra kayıt kapsamındaki genişlemeyi de yansıtıyor.

2026’da işlem başına medyan tutarın 28 bin TL’ye ulaşması da tek başına alımların pahalılaştığını veya usulsüzlük bulunduğunu kanıtlamıyor. Bunun için alım türlerinin, tarihlerin ve aynı nitelikteki işlerin karşılaştırılması gerekiyor.

TİSKİ VERİLERİ AYRI BİR İNCELEME GEREKTİRİYOR

Trabzon İçmesuyu ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (TİSKİ), İhaleGlobal’in kurum profilinde 2025–2026 döneminde 563 doğrudan temin işlemiyle yer alıyor. Bu işlemlerde medyan tutar 91 bin 196 TL olarak gösteriliyor.

TİSKİ’nin su ve kanalizasyon hizmetleri kapsamında gerçekleştirdiği mal ve hizmet alımları; belediyelerin temizlik, bakım, araç, bilişim veya diğer hizmet alımlarından farklı özellikler taşıyabilir. Bu nedenle yalnızca işlem sayısı veya medyan tutar üzerinden diğer kurumlarla doğrudan bir başarı ya da risk sıralaması yapmak sağlıklı olmaz.

Bunun yerine her işlemin açıklaması, alım tarihi, bedeli, tedarikçisi ve varsa aynı ihtiyaca yönelik önceki işlemleri birlikte incelenmeli.

AYNI FİRMALAR TEKRAR TEKRAR İŞ Mİ ALIYOR?

Kamu alımlarında yanıtlanması gereken sorulardan biri de tedarikçilerin dağılımı. Aynı firmadan farklı tarihlerde çok sayıda alım yapılması, tek başına usulsüzlük anlamına gelmez. Sürekli malzeme temini, teknik servis veya düzenli ihtiyaçlar bu durumu açıklayabilir.

Ancak aynı idarede benzer nitelikteki işlerin kısa aralıklarla aynı firmadan alınması, iş tanımlarının birbirine benzemesi veya tutarların birbirine yakın olması daha ayrıntılı inceleme yapılmasını gerektirebilir.

Bu noktada yalnızca firma adlarını sıralamak yeterli değil. Her işlem için şu soruların yanıtı aranmalı:

• Alım hangi tarihte gerçekleştirildi?
• İşin veya malzemenin tanımı neydi?
• İşlem hangi bedelle sonuçlandı?
• Alımı yapan belediye veya müdürlük hangisiydi?
• Aynı firmadan benzer nitelikte başka alımlar yapıldı mı?
• Alımın ihtiyacı, miktarı ve bedeli mevcut belgelerle açıklanabiliyor mu?

Bu bilgiler karşılaştırılmadan herhangi bir firmayı veya belediyeyi usulsüzlükle ilişkilendirmek doğru olmaz.

BELEDİYELERİN KARNESİ İÇİN HANGİ VERİLER EKSİK?

Trabzon genelindeki kamu alımlarını gösteren açık veri tablosu, belediyelerin bütün doğrudan temin işlemlerini tek başına ortaya koymuyor. Üniversiteler, hastaneler, bölge müdürlükleri ve diğer kamu kurumları da aynı veri evreninde bulunuyor.

Bu nedenle belediyeler arasında güvenilir bir karşılaştırma yapılabilmesi için Trabzon Büyükşehir Belediyesi, Ortahisar, Akçaabat, Yomra, Arsin ve diğer ilçe belediyelerinin kayıtlarının ayrı ayrı çıkarılması gerekiyor. TİSKİ gibi ayrı idarelerin verileri de belediye başkanlıklarının kayıtlarıyla karıştırılmamalı.

İkinci aşamada her belediyenin alım sayısı, toplam bedeli, medyan işlem tutarı, iş türleri ve tedarikçileri karşılaştırılabilir. Aynı firmaya yapılan tekrar eden ödemeler de işlem tarihleri ve açıklamalarıyla birlikte incelenebilir.

Bu çalışma, yalnızca hangi belediyenin daha çok alım yaptığını değil, alımların hangi alanlarda yoğunlaştığını ve kamu kaynaklarının yerel tedarikçilere ne ölçüde yöneldiğini anlamaya da yardımcı olabilir.

DOĞRUDAN TEMİN USULSÜZLÜK ANLAMINA GELMİYOR

Doğrudan temin, mevzuatta düzenlenen bir alım yöntemidir. Bir işlemin doğrudan temin yoluyla yapılması, tek başına kamu zararının veya usulsüzlüğün kanıtı değildir.

Bununla birlikte kamu kaynaklarının kullanımında şeffaflık, ihtiyacın doğru tanımlanması, bedelin makul olması ve işlemin belgelerle açıklanabilmesi önem taşıyor.

Trabzon’daki belediyelerin doğrudan temin karnesini ortaya koyabilmek için genel istatistiklerden somut işlemlere geçmek gerekiyor. Hangi işin, hangi tarihte, hangi firmaya ve hangi bedelle verildiği açıklığa kavuşturulmadan kesin yargıya varılamaz.

Trabzon’da kamu alımlarına ilişkin asıl inceleme, toplam işlem sayısından çok, bu işlemlerin ayrıntılarında yatıyor. Belediyeler bazında belgeler karşılaştırıldığında, tekrar eden alımların niteliği ve tedarikçi dağılımı hakkında daha somut sonuçlara ulaşılabilecek.