TRABZON’DA TAŞKIN DOSYASI BÜYÜYOR! İMO UYARDI, RESMİ RİSK PLANINDA BELEDİYELERİN SORUMLULUKLARI VAR

18 Eylül’de yaşanan taşkınların ardından İnşaat Mühendisleri Odası Trabzon Şubesi, kentin yağmursuyu altyapısı, menfezleri, kapalı dere yatakları ve bakım süreçleriyle ilgili kapsamlı uyarılarda bulundu. Trabzon’un resmi İl Risk Azaltma Planı’nda ise 2023-2025 dönemine yönelik taşkın eylemlerinde Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin de sorumlu kurumlar arasında yer aldığı görülüyor.

Trabzon’da 18 Eylül’de etkili olan sağanak yağışın ardından taşkın tartışması yeni bir boyut kazandı.

TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Trabzon Şubesi, kentte yaşanan su baskınlarının yalnızca yağış miktarı üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, altyapı ve şehir planlamasına ilişkin önemli tespitlerde bulundu.

İMO’nun açıklamasında, 18 Eylül’de bazı bölgelerde metrekareye 50 kilogramın üzerinde yağış düştüğü belirtilirken, kısa sürede gerçekleşen yoğun yağışın kentte ulaşımı aksattığı, cadde ve sokaklarda su birikintileri ve baskınlar meydana geldiği ifade edildi.

Ancak İMO’ya göre tartışılması gereken yalnızca yağışın şiddeti değil.

İMO’DAN BELEDİYELERİ DE İLGİLENDİREN TESPİTLER

İMO Trabzon Şubesi, kentteki taşkın riskini artıran unsurlar arasında yetersiz hidrolik kesitli menfezleri, daraltılan veya kapatılan dere yataklarını, denize çıkış noktalarındaki kapasite sorunlarını ve rüsubat nedeniyle tıkanan ızgara, menfez ve boru hatlarını sıraladı.

Oda ayrıca bazı kapalı menfezlerin ters veya yetersiz eğimle çalışmasının akış hızını düşürdüğünü, bunun da rüsubat birikimine ve zaman içerisinde hidrolik kapasitenin azalmasına neden olabileceğini belirtti.

İMO’nun önerisi ise yalnızca mevcut menfezlerin temizlenmesi veya büyütülmesiyle sınırlı değil.

Teknik olarak uygun bölgelerde kapalı dere ve menfez sistemlerinin açık kesite dönüştürülmesi, rüsubat tutucu yapıların yeniden değerlendirilmesi ve üst havzalardan gelen malzemenin şehir merkezine ulaşmadan kontrol altına alınması isteniyor.

“SADECE MAZGAL TEMİZLİĞİ YETMEZ”

Açıklamanın dikkat çeken noktalarından biri de yağmursuyu altyapısının bakımına ilişkin.

İMO, mazgal, ızgara ve menfez temizliğinin yalnızca yağış sonrasında yapılmasının yeterli olmadığını; bu çalışmaların riskli dönemlerden önce periyodik ve kayıt altına alınmış şekilde yürütülmesi gerektiğini belirtiyor.

Odaya göre kent merkezindeki taşkın problemi yalnızca tek tek mazgalların temizlenmesiyle çözülebilecek münferit bir sorun değil.

Yağmursuyu şebekesinin kapasitesinin havza ölçeğinde yeniden değerlendirilmesi, gerekli altyapının etaplar halinde güçlendirilmesi ve birleşik kanalizasyon sistemlerinde yağmursuyu ile atıksu hatlarının ayrıştırılması da öneriler arasında.

RESMİ RİSK PLANINDA BELEDİYELER VAR

İMO’nun açıklamasıyla birlikte Trabzon’un resmi afet risk planındaki taşkın eylemleri de yeniden gündeme geliyor.

Trabzon İl Afet Risk Azaltma Planı’nda sel ve su baskını başlığı altında çok sayıda eylem bulunuyor. Plan, Büyükşehir Belediyesi, ilçe belediyeleri, DSİ ve Karayolları gibi kurumların farklı eylemlerde sorumluluk üstlenmesini öngörüyor.

Örneğin planın taşkın/sel eylemleri arasında Beşikdüzü, Çarşıbaşı, Çaykara, Dernekpazarı, Düzköy, Hayrat ve Köprübaşı’nda kapalı dere yataklarında biriken rüsubatın temizlenmesi ve periyodik bakım yapılması öngörülmüş durumda.

Bu eylemlerde Trabzon Büyükşehir Belediyesi ile ilgili ilçe belediyeleri ve diğer kurumlar sorumlu kurumlar arasında gösteriliyor. Planın ilgili tablolarında söz konusu eylemler için hedef dönem 2023-2025 olarak yer alıyor.

Peki PLANLAR UYGULANDI MI?

İşte dosyanın en kritik sorusu burada.

Trabzon Valiliği’nin 1 Temmuz 2024 tarihli İRAP değerlendirmesinde, planın genel ilerleme oranının yüzde 29, öncelikli “kırmızı” eylemlerdeki ilerleme oranının ise yüzde 80 olduğu açıklanmıştı. Aynı değerlendirmede, 20 Eylül 2024’teki sel, taşkın ve heyelanların nedenleri ile İRAP eylemleri arasındaki ilişkinin yeniden değerlendirilmesine karar verildiği duyuruldu.

Bugün ise İMO, yeni taşkınların ardından aynı başlıkların yeniden teknik olarak ele alınmasını istiyor.

Dolayısıyla kamuoyunun önündeki soru yalnızca “18 Eylül’de ne kadar yağmur yağdı?” değil.

Asıl soru şu:

2023-2025 döneminde taşkın riskini azaltmak için planlanan çalışmaların hangileri tamamlandı, hangileri devam ediyor ve hangileri gerçekleştirilemedi?

İMO: SORUMLU KURUMLAR EYLEM PLANINI AÇIKLASIN

İnşaat Mühendisleri Odası Trabzon Şubesi, yaşanan taşkının bütün yönleriyle teknik olarak incelenmesini ve sorumlu kurumların kısa, orta ve uzun vadeli eylem planlarını kamuoyuna açıklamasını talep ediyor.

Odanın önerileri arasında; menfez ve köprü açıklıklarının yeniden değerlendirilmesi, kritik tesislerde taşkın risk analizlerinin güncellenmesi, yağmursuyu altyapısının güçlendirilmesi, geçirgen yüzeylerin artırılması ve üst havzalardaki sel kapanları ile tersip bentlerinin yeniden değerlendirilmesi de bulunuyor.

Trabzon’un taşkın meselesi böylece yalnızca bir yağış olayı olmaktan çıkıp altyapı, bakım, şehir planlaması ve resmi risk azaltma hedeflerinin ne ölçüde hayata geçirildiği tartışmasına dönüşüyor.

Şimdi gözler Büyükşehir Belediyesi, ilçe belediyeleri ve diğer sorumlu kurumlarda:

İRAP’TAKİ TAŞKIN EYLEMLERİNİN HANGİLERİ TAMAMLANDI?

HANGİLERİ BEKLİYOR?

18 EYLÜL’DEKİ TAŞKINDA TESPİT EDİLEN SORUNLAR İÇİN HANGİ SOMUT ÇALIŞMALAR YAPILACAK?