Banker Kastelli, Jet-Pa, GKN Kargo, MeritKing, Papara ve bugün TERA… Türk futbolunda milyonluk sponsorluklar yeniden mercek altında. Bazı şirketler sponsorluk dönemlerinin ardından iflas, kayyum, faaliyet izni iptali veya bahis bağlantısı tartışmalarıyla gündeme gelirken, gözler kulüplerin sponsor seçiminde yaptığı incelemelere çevriliyor.

Türk futbolunda forma ve stat isimleri yıllardır büyük şirketlerin reklam alanı. Milyonlarca, hatta milyarlarca liralık anlaşmalar yapılıyor.

Ancak geçmişten bugüne bazı sponsorlukların ardından yaşanan gelişmeler, “Kulüpler sponsorlarını imzayı atmadan önce ne kadar araştırıyor?” sorusunu yeniden gündeme getiriyor.

KASTELLİ’DEN BAŞLAYAN HİKÂYE

1980’li yıllarda Banker Kastelli, Türk futbolunun forma reklamlarında yer alan finans kuruluşlarından biriydi.

Fenerbahçe’nin 1980-81 ve 1981-82 sezonlarına ait forma arşivlerinde Banker Kastelli adı bulunuyor. Trabzonspor cephesinde de Banker Kastelli ile tesis ve reklam konusunda görüşmeler yapıldığı dönemin arşivlerine yansıdı.

Ancak 1982’de Banker Kastelli’nin kuruluşlarına el konulması ve Kastelli’nin yurt dışına kaçması, dönemin en büyük finans skandallarından birinin ortaya çıkmasına neden oldu.

Bugünden bakıldığında soru basit:

Bir finans kuruluşu futbolun en görünür alanlarından birine nasıl giriyordu ve kulüpler bu şirketleri hangi kriterlerle değerlendiriyordu?

JET-PA: FUTBOL VE BÜYÜK TİCARİ İLİŞKİLER

1990’ların sonunda bu kez Jet-Pa ve Fadıl Akgündüz ismi Türk futbolunun gündemindeydi.

Fenerbahçe ile Jet-Pa çevresindeki ticari ilişkiler ve Siirt Jet-Pa bağlantılı futbol yatırımları dönemin futbol gündeminin önemli başlıkları arasında yer aldı.

Yıllar sonra Jet-Pa ve Akgündüz hakkında ciddi hukuki süreçler yaşandı.

Yine aynı soru:

Kulüp açısından sponsorun yalnızca sunduğu para mı önemliydi, yoksa şirketin mali ve hukuki geçmişi de masaya yatırılıyor muydu?

GKN KARGO: MİLYONLUK SPONSORLUKTAN İFLASA

Daha yakın tarihte GKN Kargo örneği ortaya çıktı.

Şirket Galatasaray ve Beşiktaş’ın yanı sıra bazı Anadolu kulüpleriyle de sponsorluk ilişkileri kurdu.

Ancak şirket daha sonra konkordato sürecine girdi ve 2024 yılında hakkında iflas kararı verildi.

Basına yansıyan bilgilere göre şirketin yüz milyonlarca liralık borcu bulunuyordu ve kulüplerin de şirketten alacakları vardı.

Yani sponsorluk yalnızca reklam meselesi olmaktan çıktı:

Sponsorun mali çöküşü kulübün alacağını da riske atabiliyordu.

MERITKING: SPONSORLUKTAN BAHİS TARTIŞMASINA

2024 yılında Galatasaray’ın MeritKing.news ile yaptığı milyonlarca dolarlık sponsorluk anlaşması da kısa sürede tartışmaların merkezine oturdu.

Galatasaray, Serwin Global Solutions ile 14 milyon 60 bin dolar + KDV tutarında anlaşma açıkladı.

Ancak anlaşmanın duyurulmasının ardından şirket ve MeritKing markasıyla ilgili bahis bağlantısı iddiaları gündeme geldi.

Galatasaray kısa süre içinde sözleşmeleri askıya aldığını açıkladı ve daha sonra anlaşmayı sonlandırdı.

Burada önemli olan yalnızca anlaşmanın büyüklüğü değil:

Kulüpler, sponsorun arkasındaki ticari yapıyı sözleşmeden önce mi araştırıyor, yoksa sorun ortaya çıktıktan sonra mı?

PAPARA: BU KEZ KAYYUM

Trabzonspor-Papara anlaşması ise rakamlarıyla dikkat çekti.

Trabzonspor, Papara ile 5 sezonluk stat isim sponsorluğu ve reklam sözleşmesi imzaladı.

Yıllık bedel 236 milyon TL + KDV, toplam sözleşme bedeli ise KDV dahil 1 milyar 416 milyon TL olarak açıklandı.

Ardından 2025 yılında Papara hakkında yürütülen soruşturma kapsamında şirkete TMSF kayyım olarak atandı.

Ancak Trabzonspor, TMSF tarafından atanan yönetimle görüşerek sponsorluk ilişkisinin devamı konusunda mutabakata varıldığını KAP’a bildirdi.

Burada da hukuki olarak iki şeyi birbirinden ayırmak gerekiyor:

Papara hakkında soruşturma bulunması, Trabzonspor’un sponsorluk sözleşmesinin otomatik olarak usulsüz olduğu anlamına gelmiyor.

Fakat kamuoyunun sorması gereken soru ortada:

Kayyum atanan bir şirketle milyarlarca liralık sponsorluk ilişkisinin devamına hangi kriterlerle karar verildi?

VE ŞİMDİ TERA

Futbolun sponsorluk gündeminde bugün ise yeni finans şirketleri var.

Beşiktaş, TERA ile 2026-27 sezonundan itibaren forma sırt sponsorluğu konusunda anlaşma yaptı.

KAP açıklamasında sponsorluk anlaşmasının yanı sıra TERA Grubu ile finansal danışmanlık, sermaye piyasaları ve olası finansman alternatifleri konusunda görüşmeler yürütüldüğü de belirtildi.

TERA hakkında burada saydığımız şirketlerle aynı hukuki durumda olduğuna dair bir tespit bulunmuyor.

Dolayısıyla TERA’yı Papara, MeritKing veya Kastelli ile aynı kefeye koymak doğru değil.

Ancak TERA’nın da bu zincirin başlığına girmesi başka bir soruyu gündeme getiriyor:

Futbol kulüpleri finans şirketleriyle sponsorluk ilişkilerinde hangi denetim mekanizmasını uyguluyor?

MESELE SADECE SPONSORUN BAŞINA GELENLER DEĞİL

Kastelli, Jet-Pa, GKN Kargo, MeritKing ve Papara’nın hikâyeleri birbirinin aynısı değil.

Birinde finansal çöküş, diğerinde iflas, başka birinde bahis bağlantısı tartışması, Papara’da ise soruşturma ve kayyum süreci söz konusu.

TERA’nın ise mevcut durumda bu örneklerle aynı hukuki kategoriye konulmasını gerektiren bir durum bulunmuyor.

Fakat bütün bu farklı örnekler aynı noktada buluşuyor:

Kulüpler milyonluk sponsorluk sözleşmelerini imzalarken sponsor şirketler hakkında hangi mali, hukuki ve itibari incelemeyi yapıyor?

Çünkü sponsorun formasında kulübün adı var.

Statta kulübün adı var.

Reklamda kulübün markası var.

Ve sponsor şirketin başına yıllar sonra gelen bir hukuki veya mali kriz, doğrudan kulübün markasını da kamuoyunun tartışmasına açabiliyor.

FUTBOLDA SPONSOR DENETİMİ YETERLİ Mİ?

Belki de artık sorulması gereken soru “Bu sponsor neden seçildi?” kadar basit.

Şirketin ortaklık yapısı incelendi mi?

Mali tabloları kontrol edildi mi?

Devam eden hukuki süreçleri araştırıldı mı?

Ödeme gücü bağımsız olarak değerlendirildi mi?

Sponsor hakkında sonradan soruşturma çıkarsa sözleşme ne olacak?

Ve en önemlisi:

Kastelli’den TERA’ya uzanan bu hikâyede futbol kulüpleri sponsorlarını gerçekten ne kadar tanıyor?

61TV olarak soruyoruz: Milyonluk sponsorluklarda asıl denetim nerede başlıyor, nerede bitiyor?