TRABZON’DA MANTAR GİBİ ÇOĞALDILAR! EMİNEVİM, BİREVİM, FUZUL, İMECE, SİNPAŞ, EMLAK KATILIM, ALBAYRAK, ADİL TASARRUF…

PUSULA’DA TEMERRÜT, TERA’DA TEMERRÜT, BORSADA SERT SATIŞ! “EVİM SİSTEMİ” OLARAK BİLİNEN YAPILARDA VATANDAŞIN PARASI İÇİN GÜVENCE TARTIŞMASI YENİDEN ALEVLENDİ

Türkiye’de son yıllarda özellikle büyük kentlerde, “faizsiz ev ve araç sahibi olma” vaadiyle faaliyet gösteren tasarruf finansman şirketlerinin sayısı ve şube ağı dikkat çekici biçimde büyüdü.

Trabzon’da da vatandaşın karşısına farklı marka ve tabelalarla çıkan bu şirketler artık neredeyse her bölgede görünür hale geldi.

Ancak bugün sorulması gereken soru başka:

BU SİSTEMLER KRİZDE NASIL ÇALIŞIYOR?

BDDK’nın güncel listesinde 9 tasarruf finansman şirketi bulunuyor:

Adil Tasarruf Finansman, Albayrak Tasarruf Finansman, Birevim, Eminevim, Emlak Katılım Tasarruf Finansman, Fuzul Tasarruf Finansman, İmece Tasarruf Finansman, Katılımevim ve Sinpaş Tasarruf Finansman.

Bu şirketlerin banka olmadığının altını çizmek gerekiyor.

BDDK tarafından yetkilendiriliyor ve denetleniyorlar. Ancak BDDK denetimi, bankalardaki mevduat sigortasıyla aynı anlama gelmiyor.

Yani vatandaşın aklındaki şu soru hâlâ son derece önemli:

“Ben yıllarca para yatırdığım şirket ciddi bir mali sıkıntıya girerse paramı kim koruyacak?”

BUGÜN PİYASADA YAŞANANLAR NEDEN ÖNEMLİ?

Tam da bu noktada finans piyasalarında son günlerde yaşanan gelişmeler dikkat çekiyor.

Pusula Portföy’de fon temerrütleri…

Tera Portföy’de temerrüt açıklamaları…

Fonlardan yüksek miktarlı çıkışlar…

Borsada sert satışlar…

Bunların tamamı aynı şirket veya aynı hukuki yapı anlamına gelmiyor.

Ancak hepsi finans piyasalarının en kritik kavramlarından birini yeniden gündeme getiriyor:

LİKİDİTE

Bir finansal yapıdaki yatırımcılar veya müşteriler aynı anda paralarını geri istediğinde, kuruluşun bu talepleri karşılayacak likit varlığı bulunuyor mu?

Asıl soru burada.

“ŞİRKET BATARSA NE OLUR?”

Tasarruf finansman sektörünün geçmişinde bu soru yalnızca teorik olarak sorulmadı.

BDDK ve TMSF, 2021 yılında 21 tasarruf finansman şirketinin tasfiye sürecini yürüttü.

BDDK’nın açıklamasına göre tasfiye halindeki 21 şirketten 6’sının sözleşmeleri Katılım Evim ve İmece Evim’e devredilirken, Birevim’in de Çözüm Tasarruf şirketini devralmasına izin verildi.

Yani bu sektörde geçmişte faaliyetlerini sürdüremeyen şirketler ve tasfiye süreçleri yaşandı.

Bu nedenle bugün sorulan soru gayet açık:

Geçmişte 21 şirket tasfiye edildiyse, bugünkü sistemde vatandaşın parasını koruyan mekanizma tam olarak nedir?

TRABZON’DA NEDEN BU KADAR ÇOK?

Trabzon’da vatandaşın karşısına çıkan tasarruf finansman şirketlerinin şube ve satış ağı da ayrıca araştırılmalı.

Çünkü mesele sadece tabelaların çoğalması değil.

Her tabela, binlerce vatandaşın uzun yıllara yayılan ödeme taahhüdü anlamına gelebiliyor.

Vatandaş bazen aylarca, bazen yıllarca ödeme yapıyor.

Karşılığında ise belirli bir tarihte ev, araç veya finansman tahsisi bekliyor.

Peki şirketin mali yapısı bozulursa?

Teslimatlar ne olacak?

Sözleşmeler ne olacak?

Vatandaşın biriktirdiği para ne olacak?

Tasfiye halinde süreç ne kadar sürecek?

9 ŞİRKETİN TAMAMI KRİZDE Mİ?

Hayır.

Bu ayrımı özellikle yapmak gerekiyor.

Bugün BDDK’nın listesinde bulunan 9 şirketin tamamının “batmak üzere olduğu” veya “krizde olduğu” yönünde doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor.

Dolayısıyla Eminevim, Birevim, Fuzul, İmece, Katılımevim, Sinpaş, Emlak Katılım, Albayrak ve Adil Tasarruf’u tek tek kriz içinde ilan etmek doğru olmaz.

Ancak geçmişte 21 şirketin tasfiye edilmiş olması ve bugün finans piyasalarında yaşanan likidite/temerrüt gelişmeleri, sektörün kriz senaryosunun vatandaş açısından nasıl işleyeceğinin sorgulanmasını gerekli kılıyor.

ASIL MESELE: DEVLET GARANTİSİ Mİ, DEVLET DENETİMİ Mİ?

Vatandaşın en çok karıştırabileceği nokta burası.

BDDK lisansı = devlet garantisi değildir.

Bir şirketin BDDK tarafından yetkilendirilmesi, şirketin faaliyetlerinin düzenleme ve denetim altında olduğu anlamına gelir.

Ancak bu, bankadaki mevduat gibi otomatik bir devlet ödeme garantisi olduğu anlamına gelmez.

Dolayısıyla reklamların, kampanyaların ve “ev sahibi olma” vaatlerinin yanında vatandaşın şu soruların cevabını da bilmesi gerekiyor:

Şirket tasfiye edilirse ne olur?

Sözleşmem ne olacak?

Ödediğim parayı ne zaman geri alabilirim?

Organizasyon ücretim ne olacak?

Teslimatım gecikir mi?

Şirketin likiditesi nasıl denetleniyor?

61TV SORUYOR:

TRABZON’DA HER KÖŞEDE YENİ BİR “EVİM” TABELASI VAR…

Peki bu sistemlerin tamamı kriz anında nasıl ayakta kalacak?

Pusula’da yaşananlar ve Tera tarafındaki temerrütler tasarruf finansman şirketleriyle aynı şey mi? Hayır.

Ama finans piyasalarında yaşananlar bize bir şeyi yeniden hatırlatıyor:

Finansal sistemlerde para toplamak kolay olabilir. Asıl mesele, herkes parasını aynı anda istediğinde o parayı ödeyebilmektir.

Ve şimdi vatandaş adına soruyoruz:

“YILLARCA PARA ÖDEYEN VATANDAŞIN PARASI KRİZ GÜNÜNDE NE KADAR GÜVENDE?”

61TV bu kez şirket şirket, sözleşme sözleşme ve bilanço bilanço inceleyecek.