100 İL, 1000 İLÇE! DEVLETE FATURASI KAÇ MİLYAR LİRA OLACAK?

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin 19 yeni il ve 78 yeni ilçe kurulmasını öngören “100 İl, 1000 İlçe” projesi, Türkiye’nin idari haritasını değiştirebilecek bir tartışma başlattı. Peki yeni valilikler, kaymakamlıklar, il müdürlükleri ve kamu personeli için ne kadar kaynak gerekecek? Geçmişteki il kuruluş maliyetleri ve 2026 bütçesi üzerinden yapılan hesap, milyarlarca liralık yeni bir kamu gideri ihtimalini gündeme getiriyor.

Türkiye’nin il ve ilçe sayısını artırmayı hedefleyen “100 İl, 1000 İlçe” projesi, yalnızca idari sınırların değiştirilmesi anlamına gelmiyor. Projenin hayata geçirilmesi halinde 19 yeni il merkezi ve 78 yeni ilçe kurulması, kamu teşkilatının yeniden düzenlenmesi ve yeni idari birimlerin oluşturulması gerekecek.

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, 1 Kasım 2026’da Türkgün gazetesine yaptığı açıklamada, Türkiye’nin nüfus yapısı, şehirleşme, ekonomik ve sosyal gelişmeler ile kamu hizmetlerine erişim ihtiyacının idari reformu gerekli hale getirdiğini belirtti. Bahçeli, yeni il ve ilçelerin belirlenmesinde nüfus, ekonomik gelişme potansiyeli, coğrafi konum, hizmete erişim ve stratejik konum gibi kriterlerin dikkate alınacağını ifade etti.

Projenin hayata geçmesi halinde Türkiye’nin mevcut 81 il ve 922 ilçeden oluşan idari yapısı, 100 il ve 1000 ilçeye ulaşacak. Ancak bu değişikliğin devlete çıkaracağı toplam maliyet henüz kamuoyuna açıklanmış değil.

19 YENİ İL, 78 YENİ İLÇE: YENİ BİR KAMU TEŞKİLATI KURULACAK

Bir ilçenin il statüsü kazanması, yalnızca tabelasının değişmesi anlamına gelmiyor. Yeni bir ilde valilik ve il düzeyinde hizmet veren kamu kurumlarının teşkilatlanması gerekiyor.

Bunların başında şu kurumlar geliyor:

• Valilik ve vali yardımcıları
• İl emniyet müdürlüğü
• İl jandarma komutanlığı
• İl millî eğitim müdürlüğü
• İl sağlık müdürlüğü
• Tarım ve orman müdürlüğü
• Çevre, şehircilik ve ilgili teknik müdürlükler
• Nüfus ve vatandaşlık müdürlüğü
• Tapu ve kadastro birimleri
• Defterdarlık ve vergi birimleri
• Adliye ve savcılık teşkilatı
• Müftülük ve diğer kamu birimleri

78 yeni ilçede ise kaymakamlık teşkilatı, nüfus ve vatandaşlık hizmetleri, güvenlik birimleri ve ihtiyaç duyulan diğer kamu hizmetlerinin oluşturulması gündeme gelecek.

Ancak bütün bu kurumların her yeni yerleşim yerinde sıfırdan bina ve kadroyla kurulması zorunlu değil. Mevcut kamu binaları kullanılabilir, bazı kurumların personeli yeniden görevlendirilebilir ve hizmetler ortak binalarda yürütülebilir. Bu nedenle gerçek maliyet, kurulacak teşkilatın kapsamına bağlı olacak.

BİR YENİ İL İÇİN 643 PERSONEL HESABI

Yeni il kurmanın personel boyutuna ilişkin geçmiş yıllara ait önemli bir akademik çalışma bulunuyor.

Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü (TODAİE) Kamu Yönetimi Yüksek Lisans Programı kapsamında Şafak Başa tarafından 2007 yılında hazırlanan “1980 Sonrası Dönemde Mülki İdarede Dönüşüm” başlıklı çalışmada, Aksaray, Kırıkkale ve Karaman’ın kuruluş maliyetleri incelendi.

Çalışmada üç ilin kuruluş maliyetleri üzerinden yapılan ortalama hesapta, yeni bir il için 643 ilave personel öngörülüyordu.

Bu personel dağılımında emniyet, tarım, valilik, defterdarlık, jandarma, eğitim, sağlık, adliye ve diğer kamu birimleri yer alıyordu.

Aynı çalışmada bir yeni il için tahmini ilave personel gideri 4 milyon 220 bin 94 eski TL, kuruluş gideri ise 8 milyon 184 bin 128 eski TL olarak hesaplanmıştı. Toplam 12 milyon 404 bin 223 eski TL’lik rakam, 2006 yılı fiyatlarıyla hazırlanmış tarihsel bir veridir. Bu tutar bugünkü paraya doğrudan çevrilerek 2026 maliyeti olarak kullanılamaz.

Ancak personel sayısı açısından bu çalışma önemli bir referans sunuyor.

2007’deki 643 kişilik ortalama kadro ihtiyacı, 19 yeni il için aynı şekilde uygulanırsa:

19 il × 643 personel = 12 bin 217 kişi

Bu, yalnızca geçmiş çalışmadaki il kuruluş kadro ortalamasının bugünkü projeye uygulanmasıyla elde edilen teorik bir senaryodur. Güncel kadro planı veya resmî personel ihtiyacı değildir.

78 YENİ İLÇEDE KAÇ PERSONEL GEREKECEK?

Yeni ilçe kurulması da ek personel ihtiyacı doğurabilir. Kaymakamlık, yazı işleri, nüfus, güvenlik ve diğer idari hizmetler için kadro oluşturulması gerekir.

Ancak 78 ilçenin tamamı için açıklanmış bir personel planı bulunmuyor.

Hesaplamayı somutlaştırmak amacıyla, her yeni ilçede 20 ila 40 kişilik ilave idari kadro oluşturulacağı varsayılırsa:

• 78 ilçe × 20 personel: 1.560 kişi
• 78 ilçe × 40 personel: 3.120 kişi

Yeni iller ve ilçeler birlikte değerlendirildiğinde, geçmiş il kuruluş ortalaması ile bu varsayımsal ilçe kadroları toplamı 13 bin 777 ila 15 bin 337 kişilik bir personel senaryosu ortaya çıkarıyor.

Bu rakamlar kesin işe alım sayısı değil. Mevcut personelin yeni birimlere aktarılması halinde gerçek ilave personel ihtiyacı daha düşük olabilir.

YILLIK MAAŞ GİDERİ 15 MİLYAR LİRAYI AŞABİLİR Mİ?

Personel ihtiyacının bütçeye etkisini görmek için örnek bir maliyet hesabı yapılabilir.

Bir kamu personelinin maaş, işveren primi ve diğer işveren yükleri dahil aylık toplam maliyetini 90 bin TL kabul edelim. Bu rakam resmî personel ortalaması değil, hesaplamayı göstermek için kullanılan varsayımsal bir tutardır.

Bu varsayımla ortaya çıkan tablo şöyle:

Bu hesap, tüm personelin yeni kadrolarla karşılanması halinde ortaya çıkabilecek yüksek personel gideri senaryosunu gösteriyor.

Burada önemli bir ayrıntı var: Mevcut ilçelerde çalışan kamu personelinin bir kısmı yeni il ve ilçe teşkilatlarına aktarılabilir. Dolayısıyla bu tutarları projenin kesin yıllık maaş faturası olarak değerlendirmek doğru olmaz. Gerçek hesap için yeni açılacak kadroların ve aktarılacak personelin açıklanması gerekiyor.

2026 BÜTÇESİNDE PERSONEL GİDERLERİ ZATEN TRİLYONLARCA LİRA

Türkiye’nin 2026 Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nda genel bütçeli kamu idarelerine yaklaşık 18,8 trilyon TL ödenek ayrıldı.

Personel giderleri ise kamu bütçesinin en büyük harcama kalemlerinden biri olmayı sürdürüyor. Anadolu Ajansının 2026 bütçe teklifine ilişkin 18 Ekim 2025 tarihli haberinde, genel bütçeli kamu idarelerinin personel giderleri için yaklaşık 4,9 trilyon TL ödenek öngörüldüğü aktarılmıştı.

Bu büyüklük, yeni il ve ilçelerin personel giderlerinin neden ayrıca hesaplanması gerektiğini gösteriyor. Yeni teşkilatların oluşturulması, yalnızca ilk kuruluş yılında değil, sonraki yıllarda da bütçeye düzenli gider getirebilir.

BİNA, ARAÇ, ADLİYE VE GÜVENLİK GİDERLERİ DE VAR

Personel giderleri, projenin maliyetinin yalnızca bir bölümünü oluşturuyor.

Yeni il merkezlerinde valilik, emniyet müdürlüğü, jandarma komutanlığı, adliye ve il müdürlükleri için hizmet alanlarına ihtiyaç duyulacak.

Yeni ilçelerde ise kaymakamlık binaları, güvenlik birimleri ve diğer kamu hizmet noktalarının kurulması veya mevcut binaların dönüştürülmesi gündeme gelebilecek.

Bunların yanında:

• Resmî hizmet araçları
• Bilgisayar ve bilişim altyapısı
• Mobilya ve büro donanımları
• Güvenlik sistemleri
• Elektrik, su, doğalgaz ve iletişim giderleri
• Bina kiraları ve bakım masrafları
• Lojman ve personel konaklama ihtiyaçları

gibi harcama kalemleri de bulunuyor.

Bu kalemlerin toplamı, yeni yerleşim birimlerinin mevcut altyapısına göre önemli ölçüde değişebilir. Mevcut binaların kullanılması halinde yatırım maliyeti düşerken, sıfırdan kamu binaları yapılması halinde ilk kuruluş faturası büyüyecek.

YENİ İLLER EKONOMİYE KATKI SAĞLAYABİLİR Mİ?

Projenin yalnızca gider tarafından değerlendirilmesi de eksik olur.

Yeni il statüsü kazanan yerlerde kamu yatırımları artabilir, bazı hizmetler vatandaşın yaşadığı yere yaklaşabilir ve yeni idari merkezlerde ekonomik hareketlilik oluşabilir.

Kamu personeli istihdamı, konut ve ticaret talebi, hizmet sektörü ve altyapı yatırımları yerel ekonomiye katkı sağlayabilir.

Öte yandan il statüsü kazanmak tek başına üretim, sanayi, ihracat veya özel sektör yatırımı oluşturmaz. Yeni idari birimlerin ekonomik fayda sağlayabilmesi için ulaşım, altyapı, eğitim, sağlık ve istihdam yatırımlarıyla desteklenmesi gerekir.

Bu nedenle projenin yalnızca kaç yeni il kurulacağı üzerinden değil, bu illerin ekonomik kapasitesi ve kamu hizmetlerine sağlayacağı katkı üzerinden değerlendirilmesi gerekiyor.

SİYASİ BOYUTU DA VAR: YENİ BELEDİYELER VE YENİ TEMSİL ALANLARI

100 il ve 1000 ilçe projesinin siyasi ve idari sonuçları da bulunuyor.

Yeni illerle birlikte valiliklerin yanı sıra yerel yönetim yapılanması da değişecek. Yeni belediye teşkilatları, belediye meclisleri ve il genel meclisleri gündeme gelebilecek.

Ayrıca milletvekili seçim çevreleri ve milletvekili dağılımı da yeniden değerlendirilmek zorunda kalabilir. Ancak yeni il kurulması otomatik olarak yeni milletvekili çıkarılması veya herhangi bir siyasi partiye yeni sandalye kazandırılması anlamına gelmiyor.

Bahçeli’nin açıklamasında proje; nüfus, şehirleşme, ekonomik gelişme, coğrafi konum, hizmete erişim ve stratejik önem gerekçeleriyle savunuluyor. Bu gerekçelerin yanında yeni idari merkezlerin siyasi temsil ve yerel yönetim dengelerine etkisi de tartışmanın bir parçası olacak.

10 YILLIK MALİYET NEDEN AÇIKLANMALI?

Bir kamu yapılanmasının maliyeti yalnızca açılış günü yapılan harcamalardan ibaret değil. Asıl önemli olan, kurulan kurumların yıllar boyunca oluşturacağı sürekli giderler.

Yeni illerin ve ilçelerin kuruluş maliyetleriyle birlikte 5 ve 10 yıllık personel, bina, araç, enerji ve işletme giderlerinin hesaplanması gerekiyor.

Projenin kamuoyuna sunulmasıyla birlikte şu soruların da yanıtlanması bekleniyor:

1. 19 yeni il ve 78 yeni ilçenin ilk kuruluş maliyeti kaç TL olacak?
2. Kaç yeni kamu personeli istihdam edilecek?
3. Mevcut personelin ne kadarı yeni teşkilatlara aktarılacak?
4. Kaç yeni valilik, kaymakamlık, adliye ve emniyet binası yapılacak?
5. Yeni belediye ve il genel meclisi yapılanmalarının bütçeye etkisi ne olacak?
6. Projenin 5 ve 10 yıllık toplam kamu gideri ne kadar olacak?
7. Vatandaşın hizmete erişiminde sağlanacak tasarruf nasıl ölçülecek?

100 il ve 1000 ilçe hedefi, Türkiye’nin idari yapısını değiştirecek kapsamlı bir düzenleme anlamına geliyor. Ancak bu ölçekte bir değişikliğin kamuoyuna yalnızca hedefleriyle değil, maliyet hesabıyla da anlatılması gerekiyor. Çünkü yeni idari merkezlerin kurulması kadar, bu merkezlerin yıllar boyunca nasıl finanse edileceği de önem taşıyor.